+ 4 - 1 | § ¶Filosofisch tweegesprek

Optimo: Waarom is ‘filosoof’ geen beschermde titel?

Cynica: 'Filosoof' betekent 'vriend van de wijsheid'. Wijsheid is weten wat waar is.

Optimo: Dus? 

Cynica: Alsof je gestudeerd moet hebben om de waarheid te bevrienden! De waarheid is een allemansvriend, die met alle winden meewaait. Ieder heeft zo zijn eigen waarheid. Iedereen is eigen-wijs.

Optimo: Dus jij ziet liever een enkele, ondeelbare waarheid?

Cynica: Nee, natuurlijk niet. Dat betekent de dood van het morele relativisme. De enkele waarheid leidt onvermijdelijk tot totalitarisme of monotheïsme. Daar begint oorlog, inquisitie en onderwerping. Wie maar één God gelooft, dient altijd de duivel.

Optimo: Dus jij ziet liever geen waarheid?

Cynica: Als ík er geen heb, waarom zou ik jou er één gunnen?

Optimo: Omdat de waarheid oneindig is?

Cynica: Was het maar zo. De waarheid is schaars, al te schaars.

Optimo: En jij hebt hem in pacht?

Cynica: Ik ken de waarheid, omdat ik deze niet claim. Ik weet dat ik niets waars weet.

Optimo: Je zou er een boek over moeten schrijven! Eeuwige roem!

Cynica: Literaire onsterfelijkheid? Dat is een fotootje op een achterflap. Na twee jaar in de ramsj, na vier jaar niet meer leverbaar, na tien jaar vergeten. De concurrentie met radio, tv, film, dvd en internet kun je hoogstens één à twee generaties te winnen.

Optimo: Niet als je werkelijk bijzonder schrijft.

Cynica: Wie werkelijk bijzonder schrijft wordt nageaapt tot zelfs de meest bijzondere woordconstructies versleten clichés zijn. Dat is slechts een kwestie van jaren. Ondertussen krijgt het veelbelovend talent een worgcontract en moet hetzelfde kunstje jaarlijks herhalen, tot de muze erbij neervalt als een doodgehoereerde circusbeer.

Optimo: Hoe verklaar je dan dat we nu nog namen als Shakespeare, Dante en Vergilius kennen?

Cynica: What’s in a name? De naam is slechts het stoffelijk overschot van een verdwenen ziel. Mijn naam is een lege huls, een nietszeggend etiket dat ik niet eens zelf heb mogen uitzoeken.

Optimo: Ze hebben niet alleen een naam, maar ook een literaire erfenis achtergelaten!

Cynica: De boeken van overleden auteurs zijn ontheemde kinderen, vreemdelingen in vreemde landen, wegkwijnend in de maatschappelijke marge.

Optimo: Je zou cultuurfilosoof moeten worden!

Cynica: Waarom? Wat stelt dat nou voor? Het is niet eens een beschermde titel!

+ 4 - 4 | § ¶Waarom keuzes maken zo moeilijk is

De wereld ligt voor me open en toch zit ik bij de pakken neer. Ik weet niet wat ik wil.

Herkenbaar? Het is ook geen toeval. Juist omdat je van alles kunt kiezen, kies je niets. Hoe meer keuzemogelijkheden, hoe besluitelozer we worden. En als we dan eindelijk besloten hebben, krijgen we spijt omdat er vast betere alternatieven waren. Zoals die spijkerbroek die dertig euro goedkoper was een winkel verderop. Over dat probleem gaat The Paradox of Choice van de Amerikaanse sociaal psycholoog Barry Schwartz. Zijn antwoord is kort samengevat in de ondertitel 'more is less'. Keuzevrijheid is fijn, maar stel grenzen en houd het beperkt! Want van al die miljoenen keuze-opties worden we alleen maar moe, ontmoedigd en doodongelukkig.

Beperkende familiebanden en buurtvriendschappen vallen weg:

"What was once given by neighborhood and work now must be achieved: people have had to make their own friends... and actively cultivate their own family connections." In other words, our social fabric is no longer a birthright but has become a series of deliberate and demanding choices. (blz. 110)

Het jij nooit met weemoed teruggedacht aan jouw kindertijd waarin alles 'vanzelf' ging? Waar jouw vriendschappen nog geen slaven waren van jouw tyrannieke agenda?

En al die tijd die je besteed aan afwegingen om de juiste keuze te maken (voor bijvoorbeeld je nieuwe mobieltje) kun je niet besteden om samen met je familie, vrienden, vriend of vriendin te zijn. Wat is nou fijner, 's ochtends opstaan en alles op de automatische piloot doen of lang wikken en wegen over de shampoo die je gebruikt bij het douchen, welke trui je aantrekt (of toch een shirt) en welk broodbeleg je wel of niet op tafel zet?

Het vervelende is dat je geen objectieve keuzes kunt maken. Stel dat je een digitale camera gaat kopen. Camera A is van een onbekend merk en spotgoedkoop, maar heeft een lage pixelscherpte. Camera B is van Sony en erg duur, maar heeft een betere scherpte. Camera C heeft de hoogste pixelscherpte, zit er qua prijs tussenin, maar kan amper inzoomen. De individuele opties zijn niet met elkaar te vergelijken of tegen elkaar af te strepen. Waar kies je dan voor?  Prijs, scherpte, zoomfuncties? Je zult voor- en nadelen tegen elkaar moeten ruilen om tot een beslissing te komen. Dit 'uitruilen' noemt Schwartz making trade-offs.

Uit onderzoek is gebleken dat als je trade-offs moet maken, opeens alle opties er onaantrekkelijk uit gaan zien. Je ziet opeens de voordelen niet meer, maar de nadelen. Als je camera A kiest, voelt het alsof je kwaliteit verliest. Kiezen voor camera B doet pijn aan de portemonnee en bij keuze C kun je nooit meer van een mooie afstand foto's maken. Deze mini-verliesjes die je lijdt, noemt Schwartz opportunity costs.

Mensen die de maximale keuze willen maken gaan zich inbeelden dat er ergens een speciaalhandel is met een camera die spotgoedkoop is, superscherpe foto's maakt en de ideale zoomfuncties heeft. Die mensen noemt Schwartz maximizers. De mensen die meteen blij zijn met de camera die ze het meest aanspreekt, noemt hij satisficers. Satisficers zijn gelukkiger dan maximizers, zoals een tevreden conducteur gelukkiger is dan een burgemeester die eigenlijk minister-president wil zijn. Maximizers zullen de satisficers beschuldigen van middelmatigheid, terwijl ze gewoon voor 'goed genoeg' gaan. Om het ingewikkeld te zeggen: geluk is niet objectief, maar subjectief.

Wat is nou het probleem met die zojuist genoemde opportunity costs? Dat zit heel simpel. Mensen vinden het heel erg om iets te verliezen. Hoe meer alternatieve keuzes je hebt, hoe meer voor- en nadelen er zijn, hoe meer opportunity costs dus. Omdat al die verliezen dreigen, wordt je besluiteloos. Je denkt 'liever geen keuze maken dan de verkeerde keuze maken' en stelt de beslissing uit. Het probleem van deze playing not to lose-strategie is dat je de voordelen uit het oog verliest en prachtkansen niet grijpt.

Daar komt nog eens bij dat je er een enorm spijtgevoel aan overhoudt. Terwijl je juist jouw keuze uitstelde omdat je verwachte dat je van een foute beslissing spijt zou gaan krijgen. De spijtvermijder probeert de spijt te ontwijken door niets te besluiten, maar loopt juist daardoor tegen spijtgevoelens aan:

In the short run, we regret a bad educational choice, whereas in the long run, we regret a missed educational opportunity. In the short run, we regret a broken romance, whereas in the long run, we regret a missed romantic opportunity. (blz. 149)

Als de wereld voor je open ligt, betekent dit dat jij volledig aansprakelijk bent voor jouw maatschappelijk falen of slagen. Dat is een enorme verantwoordelijkheid. Vroeger werd je bakker omdat je vader bakker was, bleef je wonen waar je was geboren en trouwde je met de leuke dochter van kennissen. Tegenwoordig ben jij helemaal alleen verantwoordelijk of je een getrouwd bestaan leidt als schoolhoofd in Noord-Friesland of als vrijgezel in het zakenleven van Manhattan werkt, om maar één van de miljoenen opties te geven. Zelfs met een afgeronde letterenstudie kun je alle kanten op. De keuzes zijn talrijk en verlammend. Vandaar dat ik mede-studenten vaak heb horen zuchten:

De wereld ligt voor me open en toch zit ik bij de pakken neer. Ik weet niet wat ik wil.

Tot slot een supertip!
Soms houd je jezelf voor de gek als het je even tegenzit. 'Had ik maar...', 'Eigenlijk zou ik nu moeten...', 'Als die trein geen vertraging had gehad...', 'Als ik nou wat eerder begonnen was met leren...'. Je krijgt dit soort gedachtes alleen op momenten van spijt. Schwartz noemt dit 'als, als, als'-denken counterfactual thinking. Je gaat je op zo'n moment indenken hoe de situatie beter had kunnen zijn of wat je zelf beter had moeten doen. Probeer jezelf eens voor te stellen dat het ook slechter had gekund. Je zult merken dat je hier gelijk een stuk vrolijker van wordt. Je wordt veel blijer als je jouw leven vergelijkt met dat van een dakloze junk dan met een geslaagde filmster. Of zoals oma's zeggen: 'Tel je zegeningen, je bent jong, gezond, en een goed mens. Wees dankbaar, wees dit wonder dankbaar. Ook als je het niet snapt, ook als het niet gaat zoals je wilt.'

'Tel je zegeningen', dat is de spreuk die ik mijn kinderen later wil meegeven en die ze wat mij betreft op de tempel in Delphi mogen schrijven.

+ 2 - 1 | § ¶Jouw leven in een notendop

Stel dat je al jouw levenservaring in één zin zou moeten samenvatten. Welke zin zou dat zijn? Wat wil je jouw kinderen aan wijsheid meegeven?

Duizenden jaren geleden kwamen in Delphi zeven Griekse wijzen bij elkaar. Zij hadden een moeilijke taak: al hun levenswijsheid samenpersen in één spreuk. Er ontstond een lange en ingewikkelde discussie. Uiteindelijk waren ze het eens over twee spreuken. Die twee spreuken staan nog steeds als inscripties op de tempel van Apollo in Delphi.

De eerste spreuk was 'ken jezelf'.

De tweede spreuk was 'alles met mate'.

Daarmee is alles toch gezegd?

+ 3 - 2 | § ¶Boekenkast

ODE AAN MIJN BOEKENKAST
Mijn boekenkast, een dagelijkse jammerklacht van vergeten vrienden.
Mijn boekenkast, een kerkhof vol half vergane gedachten en ongebroken ruggen.
Mijn boekenkast, verlaten restjes op een bord, het oog was groter dan de geest.
Mijn boekenkast, andermans waardes en waarheid, voorgekauwd en ingeblikt.
Mijn boekenkast, ondergestofte jachttrofeeën uit een talige jungle.
Mijn boekenkast, incubatiekamer van frisse geluiden, buiten hier en nu.
Mijn boekenkast, een voortdurend hervinden van verloren gewaande vrienden.
Mijn boekenkast, een droom, een levenswerk, een erfenis.

 

Ter verklaring:

Ik ken weinig boekenlezers die meer boeken lezen dan ze kopen. Wat is er toch zo aantrekkelijk om je boekenkast te veranderen in een kerkhof vol ongebroken ruggen?

Een ongelezen boek speelt soms op in je geweten, als een verwaarloosde vriendschap. De inhoud van het boek kan dit effect verstevigen. Zoals een boek tegen uitstelgedrag waar je na maanden nog niet aan begonnen bent, met als titel 'Doe het nu'. Ach, zelfhulpboeken lezen is de helft van de tijd contraproductivief. Je focust op het negatieve en blijft zo in de shit zitten. Books about how to be a winner are only read by losers.

+ 2 - 1 | § ¶Cultuurcritici

De critici van de eigentijdse cultuur richten hun loep op een bepaald fenomeen om het te bestuderen. Vaak vergeten ze dat hun kijkglas een vergrootglas is. De techniek bij uitstek van de cultuurfilosoof, cultuurpessimist of trendwatcher is die van de extrapolatie, welke een vertekend beeld van de werkelijkheid geeft. Die overdrijving geeft een vals gevoel van urgentie en belang. Bestudering is uitvergroting. In de praktijk valt het allemaal vaak mee, waardoor doemscenario's zelden tot nooit uitkomen.

+ 2 - 1 | § ¶Besluit

nulla dies sine pagina

- vrij naar Gaius Plinius Secundus (23–79 n. Chr.)

+ 3 - 0 | § ¶Spindoctor

Now I know why Hemingway cracked 'Sometimes truth is stranger than fiction'.

It's therefore better just to be honest.

 

Abel, thanks for the link.

+ 1 - 2 | § ¶Het verleden is geschiedenis

The past is history.

Some wallow in success, others wallow in the past. Wat sommigen met hun eigen verleden doen, doet de historicus met 'het verleden'. Hij herkauwt het als een lotuskauwer, verdoofd door verleden fouten en huidige nostalgie. Of niet. Het woord 'to wallow' is zelf neutraal en kan zowel op 'indolent in de modder rollen' slaan als 'vrolijke, volledige toewijding tentoonspreiden'. Het verleden is zo gek nog niet en soms zelfs leuker dan het heden.

+ 3 - 0 | § ¶Robin of Sherwood

Ik wilde vroeger net zo'n held zijn als Robin of Loxley. Rijdend te paard, vechtend voor de armen, denkend aan de mooie jonkvrouw, luisterend naar Clannad, met de magische bosgoden aan mijn zijde en verzekerd van de steun van dappere vrienden als Nasir the Saracen. Mystieke natuur, magie en heroïek, jammer dat de wereld onttoverd is.

+ 3 - 0 | § ¶Medemenselijkheid

Zou iemand de onderstaande stelling willen aanvallen?

 

De wereld gaat aan humaniteit ten onder.

1. Letterlijk, want alle streven en handelen is menselijk.
2. Figuurlijk, want waar de medemenselijkheid zich schikt naar de machtswil van de onverbiddelijke, zal ondergang volgen.

+ 2 - 1 | § ¶Beledigingen

The graduate with a Science degree asks, "Why does it work?"
The graduate with an Engineering degree asks, "How does it work?"
The graduate with an Accounting degree asks, "How much will it cost?"
The graduate with a Liberal Arts degree asks, "Do you want mustard with that?"

Sommige mensen verzamelen beledigingen zoals een ander postzegels, die ze koesteren gelijk een doosje nierstenen of een flesje gal...

Nog een belediging voor historici in het bijzonder:

De muze van de geschiedenis, Klio, is door en door met de leugen geïnfecteerd, zoals een straathoertje met syfilis. Bron: Schopenhauer, De Kunst van het Beledigen (Kampen 2002), blz. 78, vertaling Cyril Lansink

Dat is wel een erg botte manier om te zeggen dat objectieve geschiedschrijving onmogelijk is.

+ 1 - 2 | § ¶Feinde schöner Götterfunken

God, wat baal ik daarvan.

+ 2 - 2 | § ¶Batman Begin-er-niet-aan

Tien redenen waarom ik Batman Begins een suffe film vond:

1. Het verhaal begint, totaal onverklaard, in één of ander vaag strafkamp. Zonder verklaring komt Liam Neeson als een nep-Sean Connery op de proppen met een slecht verhaal over een blauw bloemetje.
2. Nadat Batman een Tibetaanse monnik en zijn ninjas - dat is zoiets als de paus vergezeld door zijn communistische partisanenstrijders -  verslagen heeft, komt butler Alfred langs om Batman op te halen. Hoe wist hij waar Batman was? Een antwoord blijft uit.
3. Iedereen weet dat zelfs in Gotham City er niet zoiets is als een zij-uitgang van een Opera die uitloopt op een steegje achteraf. Waarom de ouders van Bruce Wayne een nooddeur open maken, wordt niet uitgelegd.
4. De zogenaamd 'diepe' filosofie over angst en wraak is zo plat als een dubbeltje, nadat het onder een trein is gekomen. Ik heb nog nooit zoveel nonsens zo dik aangezet horen worden. Alsof Gods eigen woorden werden aangehaald in plaats van pseudopsychologisch Hollywoodgebabbel.
5. De actie is ver 'over the top'. Vooral de scène bij de kloof na de ontploffing van de hide-out van de League of Shadows. Het is diezelfde ziekte waar zoveel films, zoals ook Star Wars II aan leed, veel ongeloofwaardige actie waarmee vergeefs een slecht verhaal versluierd wordt.
6. De grootste historische kul, een ziekelijk grand narrative, is dat The League of Shadows Rome hebben verwoest en Londen hebben uitgebrand om de 'decadentie' aldaar uit te roeien.  Het ergste is dat er nu al mensen op de wereld rondlopen die het nog geloven ook.
7. De acteur die Batman speelt probeert Tom Cruise na te doen als hij de miljonair-playboy speelt. Dan krijg je zo'n Christian-Slater-doet-Jack-Nicholson-na-en-is-daardoor-totaal-niet-overtuigend-effect.
8. Een broekie van hooguit begin twintig is gepromoveerd en directeur van een krankzinnigeninstelling. Zo snel maak je zelfs in Gotham City geen carrière.
9. Een man in een pak is stoer of is een clown. Voor filmmakers is het daarom vooral bij superhelden een opgave om hun maillot of pak zo te filmen dat ze er niet als balletdansende campfiguren eruit zien. De regisseur van Batman Begins is daar jammerlijk in gefaald.
10 Als klap op de vuurpijl, na een hele film in een hightech stad afgespeeld te laten hebben, staat Wayne Mansion opeens in een afgelegen groen landschap, terwijl in een achtervolgingsscène nog bleek dat het vlakbij een snelweg gebouwd staat.

+ 2 - 2 | § ¶Taart

Maak eerst de taart, zoek dan pas de kersen bij elkaar.

+ 1 - 1 | § ¶Cynicism

When it comes to destroying things, cynicism is all-powerfull. When it comes to building large, cynicism will let you down and bring you down. For building things idealism is needed, a sense of direction, and constant self-motivation.

+ 3 - 0 | § ¶True Recognition Often is Refused

We poets by the past and future used
Stare east and west distractedly at times,
Knowing there are, in fullness and in flower,
Chrysanthemums and Mozart in the room,
A stillness and a motion, both in bloom.

Or know a girl upon the sofa's ease,
Curved like a stocking, being profoundly round,
As rich and dark as April's underground.
We see in strict perception probity,
The lasting soil and good of all our art,
Which purifies the nervous turned-in heart.

And when we hear in music's empty halls
Torn banners blowing in the rain and shame,
We know these passages are surfaces,
Knowing that our vocation cannot be
Merely a Sunday with the beautiful.
There is pace and grace we must fulfill.

For we must earn through dull dim suffering,
Through ignorance and darkened hope, and hope
Risen again, and clouded over again, and dead despair,
And many little deaths, hardly observed,
The early morning light we have deserved.

Source: Delmore Schwartz, Vaudeville for a Princess and Other Poems (New York 1950) 20.

+ 2 - 1 | § ¶Glass

J.D. Salinger
Cornish
New Hampshire


Franny laughed. "Congratulations Buddy. This world is infested with mediocre people and you're Napoleon of flies."

+ 3 - 0 | § ¶Jan Salie

Ooit willen weten waar de uitdrukking 'Jan Salie-geest' vandaan komt? Het is ontleend aan een verhaal van Potgieter, waarin deze Jan Salie als bijfiguur in voorkomt. Hij is de patroon aller slaapmutsen, aller soepjurken, aller sloffen ten onzent!

+ 1 - 2 | § ¶La valse de l'amour

De Tour de France roept oude chansons weer op in de herinnering, zoals La valse de l'amour van Edith Piaf.

C'est la valse d'amour
Qu'on chante dans les faubourgs.
C'est la romance
Que chacun danse
En attendant l'amour.
Il y a toujours un cœur
Qui cherche un autre cœur,
Alors commence
Une romance.
C'est la valse d'amour.

Il habitait juste en face de chez elle.
Elle habitait juste en face de chez lui.
Il a pensé : "Oh mon Dieu, qu'elle est belle !"
Elle a pensé : "Il n'y a pas mieux que lui."

C'est la valse d'amour
Qu'on chante dans les faubourgs.
C'est la romance
Que chacun danse
En attendant l'amour.
Il y a toujours un cœur
Qui cherche un autre cœur,
Alors commence
Une romance.
C'est la valse d'amour.

Il y a toujours un garçon pour une fille.
Il y a toujours une fille pour un garçon,
Alors, pour peu que la fille soit gentille,
L'histoire s'arrange d'une tendre façon.

C'est la valse d'amour
Qu'on chante dans les faubourgs.
C'est la romance
Que chacun danse
En attendant l'amour.
Il y a toujours un cœur
Qui cherche un autre cœur,
Alors commence
Une romance.
C'est la valse d'amour.

+ 2 - 1 | § ¶Toerist

Voor diegenen die vakantie hebben, prettige vakantie! Maar weet:

De reiziger is een vriend van het vreemde. De toerist is het vreemde vijandig. Zelfs in den vreemde zoekt hij de conformiteit. De stranden, beelden, schilderijen, restaurants, het zijn slechts inwisselbare hulzen. Waar hij ook komt, hij schampt de maatschappij slechts in zoverre zij voldoet aan zijn zucht naar gedomesticeerd exotisme. Terwijl hij in eigen stad of dorp de kunst en musea schuwt, snelt hij in 't buitenland in rap tempo langs het cultuur erfgoed. Hij is de pion van een barbaars consumentisme, op zoek naar het gemakszuchtig genot van de kunstmatig opgewekte instant-ervaring. De toerist is gelijk iemand die in eigen huis de bovenverdieping schuwt, maar ergens genood de gastvrouw gelijk naar haar slaapkamer vraagt.

De student-toerist is hierop zelden een uitzondering, met als verschil dat hij is gelijk iemand die in eigen huis de bovenverdieping schuwt, maar ergens genood de gastvrouw gelijk naar haar slaapkamer vraagt én studentenkorting probeert te krijgen!

 

Noot: De woorden ontleen ik aan mijzelf, de idee aan Maarten v. R., de sfeerassociatie aan Arthur Schopenhauer, De kunst van het beledigen (Uitgeverij Agora, 2002), ed. Franco Volpi, vertaald door Cyril Lansink, blz. 43:

De verering die de ontwikkelde massa het genie betoont, ontaardt, net als de verering van heiligen door gelovigen, heel gemakkelijk in een onnozele relikwieëndienst. Zoals duizenden christenen de relikwieën van heiligen aanbidden wier leven en leer hun onbekend is; zoals de godsdienst van duizenden boeddhisten veeleer bestaat in de verering van de dathu (heilige tand), ja van de dagoba (het heiligdom) die hem bewaart, of van de heilige patra (voedselkom) of van de versteende voetstappen, of van de heilige boom die Boeddha gevoed heeft dan in de grondige kennis en getrouwe beoefening van zijn hoogstaande leer, zo wordt Petrarca's huis in Arqua, Tasso's vermeende gevangenis in Ferrara, Shakespeares huis in Stratford, inclusief zijn stoel, Goethes huis in Weimar met het meubilair en Kants oude hoed, alsmede hun respectievelijke handschriften door velen, die de werken van deze mannen nooit gelezen hebben, aandachtig en vol eerbied aangegaapt. Ze kunnen nu eenmaal niets anders dan aangapen.

+ 0 - 3 | § ¶Horden Zinnebeelden

Ik heb laatst de Opstand der Horden gelezen van Ortega y Gasset (vertaling Dr. J. Brouwer, elfde druk 1958) en vond een aantal plekken waar hij zijn argumenten illustreerde aan de hand van mooie stijlfiguren:

Blz. 149 "Het is bedroevend de naar verhouding ontwikkeldste mensen te horen spreken over de eenvoudigste vragen van de dag. Het lijken wel lompe boerenarbeiders, die met hun ruwe vereelte vingers een naald die op tafel ligt willen opnemen."

Blz. 159 "Als ons lichaam ons niet neerdrukte, zouden wij niet kunnen lopen. Als de dampkring ons niet zijn druk liet gevoelen, zou het ons voorkomen, dat ons lichaam een ijdel, week, schimachtig iets was. Bij de 'aristocraat'-erfgenaam vervluchtigt dus zijn eigen persoonlijkheid, bij gebreke aan gebruik en inspanning van zijn oorspronkelijk leven."

Blz 168 "Welnu, de cynicus deed niet anders dan die beschaving saboteren. Hij was de nihilist van de Helleense cultuur. Hij schiep niet, bracht in geen enkel opzicht iets tot stand. Het enige wat hij deed was vernietigen - of beter gezegd, pogen te vernietigen, want zelfs dit kon hij niet. De cynicus, de parasiet van de beschaving, leeft van haar te ontkennen, en hij ontkent haar juist, omdat hij er van overtuigd is, dat zij in stand zal blijven. [MIX:] Wat zou een cynicus doen te midden van een wilde volksstam, waar allen op natuurlijke wijze en in ernst doen wat hij, mallotig als zijn bijzondere taak beschouwt? Wat is een fascist, als hij niet afgeeft op de vrijheid, en wat is een superrealist, als hij de kunst niet beschimpt?"

Blz. 193-194 "Nooit heeft iemand op aarde heerschappij uitgeoefend met een wezenlijk andere grondslag dan de publieke opinie. (...) 'Met bajonetten kan men alles doen, behalve er op zitten'"

Blz. 215 "Het pessimisme, de moedeloosheid, die nu de gemoederen van het vasteland [van Europa] neerdrukt, gelijkt veel op de terneergeslagenheid van een vogel van grote vlucht, die bij het uitslaan van zijn machtige wieken zich wondt aan de tralies van zijn kooi."

+ 2 - 1 | § ¶Juli

Ach juli, de tijd van spelemeien is meer dan maands verdaan,
Reeds komt het acedisch ascetisch zwoegen op de zomer aan.

+ 3 - 0 | § ¶Live 8

Tussen de eerste etappe van de Tour de France door even naar Live 8 gekeken. Emotionele pleidooien om de honger in Afrika op te lossen werden afgewisseld door gejoel om popidolen, een combinatie die één duidelijk gevoel in me opriep: vervreemding. Verontwaardiging als consumptieprodukt, amusement als engagement, het heeft al eerder gewerkt en het doel heiligt nu eenmaal de middelen. Ik heb toch gauw weer gezapt, mijn eigen cynisme verkozen boven pre-fab compassie op de bandwagon. Toch moet ik toegeven dat de onmenselijke, nauwelijks voor te stellen aantallen kinderdoden in Afrika goed invoelbaar gemaakt zijn door 'de drie vingerknippen'. Ik heb maar even gekeken, maar nog steeds zie ik Will Smith als een morbide goochelaar in zijn vingers knippen en iets zeggen in de trant van: 'Every three times I do this a small child dies in Africa.' Godverdomme, doe dat dan ook niet lul!

+ 0 - 3 | § ¶NPS

Als ik staatssecretaris was en ik zou een controversiële hervorming van de publieke omroep er doorheen moeten krijgen, dan zou ik iets bedenken dat belachelijk controversieel is. Bijvoorbeeld het opheffen van een omroepstichting die geen verzuilde wortels heeft en kwalitatieve actualiteitenprogramma's biedt die nooit mogelijk zouden zijn op een commerciële zender. De Tweede Kamer richt al haar pijlen daarop, ik herroep het vervolgens, en mijn totaalplan komt er zonder kleerscheuren doorheen. Simple as that.

Is hier sprake van een rode haring of heb ik iets over het hoofd gezien?

+ 3 - 1 | § ¶Scrupules genitalis

Schaamte is onverwezenlijkte ambitie. (Ehrfurcht ist unvollendete Ehrbegierde)

U kent ze vast wel, vrienden die lijden aan 'scrupules genitalis': in plaats van te denken met hun pik, piekeren ze ermee. Niet beseffend dat de schaamstreek één van de laatste plaatsen is om ons geweten onder te brengen. Daar waar schuld en schaamte samenkomen is verlamming namelijk het gevolg. Vandaar dat culturen vaak voor het één of het ander kiezen, schuld óf schaamte, maar niet allebei (zie bijv. Ruth Benedict, The chrysantemum and the sword).

Dit ziektebeeld manifesteert zich onder andere in een neerwaarts delegeren van gewetenskwesties. In plaats van op te gaan in de spanning van het moment, in het flirtspel, doet de scrupuleslijer iets anders. Hij stelt bij iedere potentiële partner niet de vraag 'vind ik haar leuk?', maar 'zou ik met haar willen trouwen op de lange termijn?' Dit laatste is weliswaar een valide vraag, maar niet bij het eerste treffen. In plaats van door ethische overwegingen, zouden zij er beter aan doen zich door geslachtsdrift te laten leiden. Hun morele bewustzijn is namelijk vaak dusdanig sterk ontwikkeld dat ze constateringen maken als 'Ze is heel knap, leuk en sexy, MAAR' en dan volgt er iets in de trant van 'ze heeft een wratje op haar bovenarm'. Als zij niet tijdig iets aan deze ziekte doen veranderd het in 'scrupulus seriosus', dat is bijzonder pijnlijk en jeukt verschrikkelijk op een mentaal niveau.

Disclaimer: met de zojuist gemaakte constatering wil ik niet tegen voorbehoud op zich pleiten, uiteraard niet, want diegenen die op het relatievlak helemaal geen scrupules hebben lopen vaak nog veel ergere ziektes op.