+ 4 - 0 | § ¶Een goed boek

Op de bibliotheek van Indiana University in Bloomington staat de volgende leus:

A good book is the precious lifeblood of a master spirit.

Deze leus komt uit de Areopagitica van John Milton (1608-1674). Hij publiceerde deze verhandeling tegen de censuur in 1644, tijdens de Engelse burgeroorlogen. Deze spreuk staat kennelijk in 'The Quotable Book Lover' (1999) van Ben Jacobs en Helena Hjalmarsson. Hieronder staat een wat uitgebreider citaat:

For books are not absolutely dead things, but do contain a potency of life in them to be as active as that soul was whose progeny they are; nay, they do preserve as in a vial the purest efficacy and extraction of that living intellect that bred them....And yet, on the other hand, unless wariness be used, as good almost kill a man as kill a good book: who kills a man kills a reasonable creature, God's image; but he who destroys a good book, kills reason itself, kills the image of God, as it were in the eye. Many a man lives a burden to the earth; but a good book is the precious lifeblood of a master spirit, embalmed and treasured up on purpose to a life beyond life.

Prachtig toch?

+ 4 - 2 | § ¶Solidarity?

Voorjaar 2005. Ik moest in Engeland een lezing houden over solidariteit. Ik wilde een mooi zinnetje uit ons beginselprogramma gebruiken: 'Solidariteit gedijt op een stevige ondergrond van saamhorigheid en lostverbondenheid.' We bedoelden daarmee te zeggen dat solidariteit alleen beklijft als mensen een gemeenschappelijk belang hebben (lotsverbondenheid) en een zekere affiniteit met elkaar hebben (saamhorigheid). Dat was geen onomstreden stelling, omdat anderen solidariteit toch vooral zagen als een morele noodzaak: je moet kwetsbaren helpen omdat het goed is, ongeachte het belang dat je daarbij hebt. Op zoek naar een goede Engelse vertaling klikte ik door naar de vertaalhulp op de computer. 'Solidariteit' werd vertaald als solidarity, 'saamhorigheid' als solidarity en ten slotte ook 'lotsverbondenheid' als solidarity! 'Solidarity thrives on solidarity and solidarity.' Niet echt een zin om mee voor de dag te komen. Ik vroeg me af of dit nog iets zei over de verschillen tussen Engeland en Nederland. Ik moest denken aan het verhaal dat eskimo's wel dertig woorden voor 'sneeuw' hebben en maar één voor 'regen'. Dat wordt altijd gebruikt ter illustratie van het feit dat hoe meer woorden in een taal ergens voor gebruikt worden, hoe meer betekenis het betreffende begrip kennelijk heeft in die samenleving. Hebben Nederlanders dus meer met solidariteit dan Engelsen?

Aldus Wouter Bos, amateurantropoloog en taalvirtuoos. Het antwoord op die laatste vraag is 'nee'.

Ten eerste beveel ik iedereen aan het essay 'The Great Eskimo Vocabulary Hoax' van Geoffrey Pullum te lezen. Of anders het hoofdstuk 3 'Mentalese' uit 'The language instinct' van Steven Pinker. Het verhaal dat Inuït buitengewoon veel woorden kennen voor sneeuw is onwaar. Het Nederlands kent ook allerlei woorden: sneeuw, slush, motsneeuw, poedersneeuw, natte sneeuw, hagel, sneeuwjacht, sneeuwstorm, stuifsneeuw, sneeuwduinen, sneeuwvlokjes, korrelsneeuw, korrelhagel, ijsregen, ijzel. Zelfs al zou het waar zijn, dan is het nietszeggend. Om het voorbeeld van Steven Pinker aan te halen, boekdrukkers kennen een heleboel verschillende lettertypes: Times New Roman, Arial, Verdana, Garamond, etc.

Take [the following] random textbook..., with its earnest assertion "It is quite obvious that in the culture of the Eskimos ... snow is of great enough importance to split up the conceptual sphere that corresponds to one word and one thought in English into several distinct classes ..." Imagine reading: "It is quite obvious that in the culture of printers ... fonts are of great enough importance to split up the conceptual sphere that corresponds to one word and one thought among non-printers into several distinct classes..." Utterly boring, even if true. Only the link to those legendary, promiscuous, blubber-gnawing hunters of the ice-packs could permit something this trite to be presented to us for contemplation.

Natuurlijk is deze misvatting zo wijdverbreid dat ik het Wouter nauwelijks aan kan rekenen. Wat mij vooral stoorde aan dit stukje was dat hij een antropologische conclusie trok uit een taalkundige goocheltruc. Stel dat ik hier zou schrijven:

Als ik 'solidariteit Great Britain' intik in google krijg ik 572 hits, als ik 'solidariteit Nederland' intik krijg ik 465.000 hits. Google heeft gesproken, Nederlanders hebben veel meer solidariteit dan Engelsen.

Ik zou uitgelachen worden. Wouter maakt hier een verstrekkende conclusie over de Nederlandse volksaard op basis van een beperkte kennis van het Engels en een gebrekkig vertalingsprogramma.

'Lotsverbondenheid' zou bijvoorbeeld vertaald kunnen worden als '(sense of) a common destiny', 'shared interests', 'mutual dependence', of 'interdependence'.

'Saamhorigheid' zou bijvoorbeeld vertaald kunnen worden als 'communal feelings', 'community (sense)', 'interconnectedness'. Bovendien is het maar de vraag of we trots moeten zijn op 'saamhorigheid', de herkomst van dit woord heeft een nare feodale bijsmaak. Willen mensen wel samen horige zijn als ze individueel vrij kunnen zijn?

Het gewraakte citaat is overigens terug te vinden op bladzijde 84 en 85 van Wouter Bos' pas verschenen boek 'Dit land kan zoveel beter'. Gedurfde uitspraak.

Als politicus moet je keuzes maken, kleur bekennen, ergens voor staan! Het is een moeilijke en gewaagde beslissing, maar ik zal hem maken! Als ik moet kiezen tussen 'dit land kan zoveel beter' en'dit land kan zoveel slechter', dan kies ik voor het eerste!

De titel spreekt boekdelen, Bos wil het niet zozeer volstrekt anders aanpakken dan Balkenende en consorten, maar simpelweg beter. Sinds de val van de muur kan het kapitalisme immers niet meer geloofwaardig naar zijn aard bestreden worden.

+ 1 - 2 | § ¶Geniaal

Waarom maken juist manisch depressieven zulke prachtige nummers? Neem nou de verscheurde stem, verscheurde piano, en verscheurde tekst van Daniel Johnstons 'Living Life'. Een wonder, een openbaring, een aanrader!

+ 2 - 1 | § ¶Justifiable torture

Zijn er omstandigheden denkbaar waaronder marteling gerechtvaardigd is?

+ 2 - 1 | § ¶Originaliteit

The road not taken van Robert Frost, van alle gedichten misschien wel het meest platgetreden.

+ 0 - 2 | § ¶Nous voulions

Nous voulions changer le cours de l'histoire.

De beloofde tekst van Van Altena blijkt niet in de bundel van Vic van de Reijt te staan.

Laat de doven het niet horen
waar de doden zich niet storen,
daar de stommen niet spraken,
als een bril voor blinde ogen,
te verbolgen en verbogen,
een onbeproefd genoegen,
in de morgen ongeroken,
strekt nader zonder raken,
zinnelijk
in muziek gegoten,
de zanger al te menselijk,
de dichter al te na.

+ 1 - 2 | § ¶Stroom van bewustzijn

Meer links dan stukjes de laatste tijd. Zoveel andere uitdagingen die ook de tijd waard zijn. Toch nog snel iets geschreven:

PUTOCRACY

Tsjetjenië/ Oekraïne/ nieuw nationalisme/ gazpogrom/
pril protest tegen/ Groot Rusland / gesmoord in gas
de/ economie/ staat/ machteloos/ tegen/ staatsmacht
The Curtain also rises/ ondergronds/ onderhuids/ onderhands